Reisverhaaltjes.nl

KAMEROEN

 

BAKA PYGMEEEN

NAAR DE BAKAPYGMEEËN

Halverwege de jaren 90 bezocht ik Kameroen. Kameroen ligt in West-Afrika, net boven de evenaar aan de Atlantische Oceaan. Eigenlijk aan de Golf van Guinee.

in de jaren 80 en 90 was ik altijd op zoek naar nieuwe bestemmingen. Bestemmingen waar nog nauwelijks toeristen kwamen. In één van de reisbladen die ik bij het reisbureau had opgehaald kwam ik een nieuwe bestemming tegen: KAMEROEN! Wauh, dat leek me wel wat. We gingen gelijk boeken. Vertrek: 2 januari 1996

Het werd een heel bijzondere reis. Toeristen waren er nog niet of nauwelijks. Er ging van alles mis tijdens deze reis, maar dat maakte het nou juist zo leuk!  Het was wel duidelijk dat dit land nog lang niet klaar was voor toerisme.

Er was heel weinig animo voor het Afrikaanse Kameroen. Om het vliegtuig vol te krijgen werd de reis op het laatst voor de helft van de prijs aangeboden. Wij hadden al weken van te voren geboekt en het volle pond betaald. Balen!

De accommodatie maakte alles weer goed. Leuke Afrikaanse ronde huisjes midden in een prachtige natuur (in Kribi)  Bovendien op voetafstand van een paradijslijk strand, omzoomd door palmbomen en op wat lokalen na, voornamelijk kinderen, was er niemand te zien.

strand kribi, Kameroen

strand Kribi, Kameroen

De foto’s zijn niet scherp omdat ze ingeplakt zitten. Ook zijn ze wat bobbelig door (verkeerde) lijm

Het inchecken ging erg primitief. Er was personeel, een A4 schrift, een stift en een ‘kluis’….De receptionist zocht een lege bladzijde in het schrift, tekende vervolgens met de stift een groot vierkant, en in het midden daarvan schreef hij het nummer van ons huisje met daarbij onze naam. Klaar. Ingecheckt! Papieren zoals paspoort/vliegtickets en traveller cheques konden we achterlaten in een ‘kluis’. Dat ging zo: de waardevolle documenten kwamen in een plastic zakje  dat vervolgens in een koffer werd gestopt. Die koffer werd 24 uur per dag bewaakt… Door een man bewapend met pijl en boog hihi. KANNIEWAARZIJN toch?

We zaten totaal afgezonderd en moesten gebruik maken van de faciliteiten die het ‘hotel’ ons te bieden had. Het was ten eerste al erg moeilijk om te communiceren met het personeel. Iedereen sprak er namelijk frans.

Er waren nog twee Nederlandse stelletjes waar we vanaf het begin meteen een leuk contact mee hadden. (meer toeristen waren daar ook niet) Tijdens de maaltijden die buiten op een terras geserveerd werden leerden we de obers wat kneepjes van hun vak. Ze hadden nauwelijks ervaring met toeristen…

Zo stond er een grote lege diepvriezer te brommen en de spullen die erin hoorden lagen ernaast. In de brandende zon! Wanneer de mannen een biertje bestelden, legde de ober het aantal bestelde flesjes pas in de vriezer. Op die manier moesten de mannen steeds lang op hun bestelling wachten. Daarom liepen ze maar even mee en vertelden ze hem dat hij beter het hele krat in de vriezer kond doen!

Excursies konden er gelukkig wel geboekt worden. We wilden natuurlijk wel wat van het land zien.

Tijdens één van de excursies zouden we om 8 uur vertrekken. We stonden netjes klaar op afgesproken plaats en tijd. Helaas was er geen chauffeur/gids te bekennen. Die kwam pas een uur later. Toen we eindelijk vertrokken stopten we na een minuut of tien alweer. De chauffeur stapte uit en ging ‘ergens’ naar binnen. We moesten even wachten….. En nog even… Het duurde ontzettend lang. Op de deur van het huisje zagen we een tekening van een persoon met een afro kapsel. Het zal toch niet? Jawel, onze chauffeur was even naar de kapper!!!  Zie je het voor je? In onze excursietijd besloot hij naar de kapper te gaan…

Natuurlijk had ik voorafgaande van de reis het een en ander gelezen over Kameroen. Over de pygmeeën bijvoorbeeld. Deze zeer primitieve Bakastam leefde in het dichte regenwoud in het Campo Ma’an Nationaal Park. In dit park kwamen 1500 plantensoorten voor en vele dieren zoals, buffels, luipaarden, nijlpaarden, gorilla’s, chimpansees, pythons en bosolifanten! Totaal waren er 70 soorten apen! In dit gebied leefden dus ook de Baka’s. Gelukkig konden we deze stam bezoeken.

We vertrokken op een morgen heel vroeg met twee jeeps. De beide andere Nederlandse stelletjes gingen niet mee. Na een paar uur rijden kregen we pech onderweg. Een van de jeeps was kapot en werd ergens in een dorpje in een soort garage gerepareerd. We hadden weinig vertrouwen dat dit goed ging komen…

Na een rit van 4,5 uur waren we in het Nationale park aangekomen en stapten we over in een pirogue (een uitgeholde boomkano) We voeren dwars door het regenwoud over een riviertje. Ik zat te genieten van de prachtige natuur om me heen: de enorme oeroude bomen van wel 50 meter hoog en de prachtige gekleurde vogeltjes. Af en toe zagen we apen van tak naar tak slingeren!

Eenmaal weer aan wal liepen we nog een uurtje door het dichte woud. Onze gids moest met een machete een pad voor ons creëren. Ik vond het reuze spannend, maar ook een beetje eng. Op de grond tussen de planten, struiken en de blaadjes ritselde het voortdurend en leek alles te bewegen. Overal liepen beestjes… Ik zag miljoenen mieren: zwarte, rode, klein en groot. Af en toe liep ik dwars door enorme spinnenwebben. Het was een kwestie van snel doorlopen en niet teveel nadenken…

foto van miljoenpoot

Hierboven een foto van een miljoenpoot. Deze dieren bijten niet, maar scheiden giftige gassen uit.

Geen paadjes hier…

foto oerwoud

Na een uurtje lopen, helemaal bezweet door de hoge luchtvochtigheid, hoorden we getrommel… De Baka pygmeeën reageren op geluiden in de natuur. Ze luisteren naar waarschuwingssignalen van dieren. In het bijzonder geluiden van vogels. Even later stonden we oog in oog met enkele pygmeeën… Sommigen waren inderdaad erg klein, rond de 1.50 m.

We werden meegenomen naar hun verblijfplaats. Ze leven in klein familieverband. De mannen zijn jagers en vissers. Een kokosnoot werd ons in de handen gedrukt. Hoewel de melk koud lekkerder is, smaakte het heerlijk na de zware tocht door het woud.

Ze lieten ons zien hoe ze vuur maakten: een puntig stokje draaiden ze tussen hun handpalmen in het rond op een stuk hout. Het droge aanmaakmateriaal (houtsnippers, mos) ontvlamde na een tijdje.  En toen was er een vuur! Wij mochten het ook even proberen, maar het is moeilijker dan je denkt

De Baka’s hebben geen enkele vorm van luxe en geen notitie van het begrip ‘tijd’ of geld. Ze leven van wat er in de natuur te vinden is. Ze eten onder andere fruit/noten/wortels/planten/vis/apen en andere wilde dieren. Ze doden alleen wat nodig is.

De mannen blijven soms dagen weg als ze op jacht gaan. Ze slapen dan terplekke als het donker wordt onder een bladerdek of een mongulu (een soort koepeltent van takken en bladeren ) Bako’s leven niet op één plek, maar zwerven door het hele woud! Al eeuwenlang zijn pygmeeën in staat om zichzelf van ziektes te genezen met kruiden en wilde planten uit het woud.

We maakten een wandeling door de jungle en ze vertelden ons (onze gids vertaalde in het Engels) ‘alles’ over wat eetbaar is of juist giftig, hoe ze vallen maken, hoe ze aan drinken komen (bamboe hakken, daar zit water in ), welke bomen we beslist niet mochten aanraken in verband met giftige stekels enzovoort. Ik vond het allemaal reuze interessant!

Terug in het kamp kregen we overheerlijke gamba’s op ons menu. Baka’s zitten ’s avonds rondom een kampvuur. Ze dansen, zingen en drummen op holle boomstammen. De muziek van de pygmeeën is met geen andere te vergelijken. Het zijn verhalende liederen die van generatie op generatie doorgegeven worden.

Wij kregen zo’n voorstelling te zien. Zie kopfoto!

Pygmeeën hebben geen geboorteakte en hebben geen identiteitspapieren. ‘Officieel’ bestaan ze eigenlijk niet. Klinkt raar. Ze weten dan ook niet hoeveel Baka’s er in het woud leven. In het jaar dat ik er was hoorde ik dat de regering van Kameroen wilde dat ze zich gingen vestigen en dat ze geregistreerd moesten worden.

Vandaag de dag leven er nog steeds Baka’s in het woud, maar de meesten hebben zich gevestigd aan de rand van het woud of in dorpjes. Hun leefgebied werd door ontbossing onherstelbaar verwoest. Houtexploitanten groeven met alles verwoestende machines wegen door het oerwoud. Hierdoor zijn veel wilde dieren gevlucht en gedood, maar ook door de komst van stropers en jagers zijn vele dieren dood gemaakt (gorilla’s en chimpansees dreigen uit te sterven) De pygmeeën konden steeds minder natuurvoedsel vinden en hierdoor veranderde de eetgewoontes van de stam. Van rauw vlees, planten en vruchten zijn ze overgestapt op vlees van bijvoorbeeld geiten, met als basisvoedsel mais en maniok. Ze eten nu te eenzijdig en hebben last van hun ingewanden.

Sommige pygmeeën worden door mensen uit het dorp gevraagd om te komen helpen bij werkzaamheden op het land. Voor een hele dag zwaar werk ontvangen ze dan bijvoorbeeld een pakje sigaretten. Dit accepteren ze, omdat ze geen notie van geld hebben…De meeste pygmeeën zijn nog steeds analfabeet, maar tegenwoordig gaan er ook kinderen naar school, al moeten ze dan uren lopen….

Het was een schitterende ervaring om zo’n primitieve stam te kunnen ontmoeten…Als wijze van ‘dankjewel’ gaf onze gids (van ons geld) de pygmeeën een paar flessen whiskey. Een vrouw uit ons internationaal groepje deelde HORLOGES uit…. Belachelijk natuurlijk! Wat moet zo’n primitieve stam in hemelsnaam met een horloge??? Ze wisten echt niet wat het was…

Natuurlijk waren wij niet de eerste toeristen die deze stam hebben bezocht. Schijnbaar heeft ooit iemand hun eens whiskey gegeven en nu vragen ze er om…

foto kamp baka stam

Foto van een Baka meisje in een dorpje aan de rand van het woud. Het kind heeft een dikke buik door eenzijdig voedsel en: omg kijk die uitgemergelde hond eens…

We namen afscheid en begonnen aan de lange weg terug. Er kwam er een eind aan ons avontuur. Dachten we…

Eenmaal terug bij onze terreinwagens bleek dat de jeep die eerder kapot was niet wou starten. Waren we daar al niet bang voor geweest?  Een groot probleem… We stonden aan de rand van de jungle, heel ver van de bewoonde wereld.

Trekkabels hadden ze niet. Mobiele telefoons waren er nog niet…  Hadden we die wel, dan was er toch geen bereik…

Het werd al bijna donker. De wilde dieren kwamen tot leven. In de verte hoorden we gebrul van gorilla’s. Niet dat ik dit geluid herkende, maar het werd ons verteld.

Al ruziënd bespraken we onze mogelijkheden. Er werd voorgesteld dat er mensen op het dak van de jeep gingen zitten. ‘Nee, véél te gevaarlijk’ riep er één.  ‘Met z’n allen in één jeep? ‘Nee, dat past nooit’,  werd er geroepen. De jeep aanduwen was ook geen optie op dit modderige terrein.

We besloten toen toch maar met z’n allen in de ene jeep te gaan zitten. Er zat niks anders op. Dat betekende dat we bij elkaar op schoot moesten zitten en er nog iemand daar weer languit overheen moest liggen. Dubbelgevouwen en opgepropt moesten we zo vijf uur lang in de jeep blijven zitten. Geen pretje was dat!

Uiteindelijk kwamen we ’s avonds laat, moe, vies, stinkend, maar heelhuids weer aan bij onze huisjes. Achteraf konden we er wel om lachen. Wat een avontuur! Maar als reisorganisatie kun je zoiets en wat er verder nog allemaal mis ging natuurlijk niet aan je klanten verkopen. Na onze reis schrapte de touroperator Kameroen uit hun programma!

Tegenwoordig bieden diverse reisorganisaties rondreizen naar het prachtige Kameroen. Ik zou best nog wel eens terug willen gaan……

 

4 gedachtes aan “KAMEROEN

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.